Mahasi Meditation Centre was opened in 1950, with the Most Venerable Mahasi Sayadaw as its Principle Preceptor. The most Venerable Mahasi Sayadaw started the teaching of the Mahasi method of insight in 1947 and taught for 33 years until his death in August, 1982.

The Venerable Mahæsø Sayædaw was one of the very rare personalities in whom there was a balanced and high development of both profound erudition linked with a keen intellect, and deep and advanced meditative experience.

(၂၂-၁၂-၂၀၁၅) မဟစည္ဓမၼဗိိမာန္ေတာႀကီတြင္က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ဓမၼကထိကအစည္းအေ၀း

(၆၆) ႏွစ္ေျမာက္ မဟာစည္ၾသ၀ါဒခံယူပူေဇာ္ပြဲႀကီးသုိ႔ၾကြေရာက္ေတာ္မူလာၾကေသာဆရာေတာ္ႀကီးမ်ား

1
2
3
4

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ မဟာစည္သာသနာ့ရိပ္သာသမုိင္း

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မဟာစည္သာသနာ့ရိပ္သာသမိုင္း

 

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ဆိုသည္မွာ ရန္ေဘးေတြ ကုန္ခမ္းသြားေသာဟုဆိုလိုပါသည္။ ၎ၿမိဳ႕ကို ေရွးႏွစ္ေပါင္း (၂၅၀၀)ေက်ာ္ေလာက္ ဥကၠလာပၿမိဳ႕ဟု ေခၚေဝၚခဲ့ၿပီးလၽွင္ ၁၁-ရာစုေရာက္ေသာအခါ ဒဂုံဟုေခၚေၾကာင္း မွန္နန္းရာဇဝင္၌ ေဖာ္ျပထားေလသည္။ အေလာင္းဘုရားလက္ထက္ကခရစ္ႏွစ္ ၁၇၅၅-ခုႏွစ္သို႔ ေရာက္ခါမွ ရန္ကုန္ဟူေသာအမည္သစ္ကို ရရွိလာသည္။ သကၠရာဇ္ ၁၀၀၇-ခုႏွစ္တြင္ အေလာင္းဘုရားမင္းတရားသည္ ဒဂုန္သို႔ေရာက္၍ ၿမိဳ႕ကိုသိမ္းဆည္းသည္။ ဒဂုံတြင္ ဆူးေလေစတီ၏ အေရွ႕ေတာင္အရပ္ျဖစ္ေသာ ၿမိဳ႕ေဟာင္းရာ၌ ေတာရွင္းက်င္းဖို႔၍ သကၠရာဇ္ ၁၁၁၇-ခုႏွစ္၊ ကဆုန္လျပည့္ေက်ာ္ (၇)ရက္၊ ၾကာသပေတးေန႔တြင္ က်ဳံး၊ ေျမာင္း၊တံခါး၊ျပအိုး၊စေသာၿမိဳ႕ အဂၤါျပည့္စုံစြာ ရ-ရက္ႏွင့္ၿပီးေအာင္တည္သည္။ ထိုၿမိဳ႕၌ တပ္မစြဲၿပီးလၽွင္ ၿမိဳ႕မွေန၍ ဗညားဒလရန္ကို ကုန္ေအာင္ လုပ္ႀကံမည္ဟု အမိန႔္ရွိလ်က္ ဆက္လက္ေန၏၊ သို႔ႏွင့္ ဗညားဒလတပ္မ်ားက ဝန္းရံတိုက္ခိုက္ေသာအခါ၌လည္း ျမန္မာတို႔သည္ ႀကံ့ႀကံ့ခံနိုင္႐ုံမက တန္ျပန္ထိုးစစ္ဆင္ကာ ရန္သူတို႔ကို ေမာင္းထုတ္နိုင္ခဲ့သျဖင့္ ရန္ေဘးမ်ား ကုန္သြားေသာေၾကာင့္ အေလာင္းဘုရားက “ရန္ကုန္”ဟု အမည္ေပးခဲ့ေလသည္။

မဟာစည္      ။         ။     ေရႊဘိုၿမိဳ႕နယ္ ဆိပ္ခြန္ရြာရွိ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းတြင္ တရားေဟာရန္ အခ်ိန္နီးကပ္လာ ေသာအခါ တီးခတ္အခ်က္ေပးရန္ အလြန္ႀကီးမားေသာ ကုကၠိဳတုံးႀကီးကိုျဖတ္၍ စည္ေတာ္ႀကီးရွိေသာေက်ာင္းကို မဟာစည္ေက်ာင္းဟုေခၚေလသည္။ ထိုေက်ာင္းတိုက္၌ သီတင္းသုံး၍ တရားေဟာတရားၿပ အရွင္ေသာဘနကိုလည္း မဟာစည္ဆရာေတာ္ဟု ေခၚၾကသည္။ ၎ဆိပ္ခြန္ မဟာစည္ေက်ာင္းေတာ္မွ ေနာင္အခါတြင္  “ဆ႒သဂႌတိပုစၧက အဂၢမဟာပ႑ိတ ကမာၻ႕သာသနာျပဳ မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး”ဟု ေက်ာ္ၾကားလာမည့္ ဘဒၵႏၲေသာဘန မဟာစည္ ဆရာေတာ္သည္ ဗုဒၶသာသနာႏုဂၢဟအဖြဲ႕ခ်ဳပ္မွ လူႀကီးမင္းမ်ား၏ ပင့္ေဆာင္ခ်က္အရ သကၠရာဇ္ ၁၃၁၁-ခုႏွစ္၌ ပထမဆုံးႂကြေရာက္ တရားေဟာ တရားျပ ဌာနျဖစ္၍ မဟာစည္ဟူေသာအမည္ကို ရေလသည္။

သာသနာ့ရိပ္သာ  ။            ။ သာသနာေစာင့္နတ္မ်ား ညႊန္ျပလိုက္သကဲ့သို႔ အရိပ္ေရစိမ္း စိမ္းလန္းေသာသစ္ပင္တို႔ျဖင့္ သာယာေအးခ်မ္းေသာ ေျမေနရာျဖစ္၍ သာသနာ့ကိစၥအဝဝကိုလည္း ေဆာင္ရြက္ရာဌာနျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ``သာသနာ့ရိပ္သာ´´ ဟူေသာ ထပ္ဆင့္အမည္ကို ရျပန္ေလသည္။ ထိုေနရာကား ယခု ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ မဟာစည္သာသနာ့ရိပ္သာႀကီး၏ တည္ရာဌာနျဖစ္ေပသတည္း။

ေရွးျဖစ္ေဟာင္း ေအာက္ေမ့ဖြယ္ကား ။          ။ ေထရဝါဒဗုဒၶသာသနာေရာင္ဝါထြန္းေျပာင္သည့္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာ နိုင္ငံေတာ္သည္ ၿဗိတိသၽွ လက္ေအာက္ခံဘဝမွ လြတ္ေျမာက္ရန္ အခ်ိန္တန္သျဖင့္ နိုင္ငံေတာ္ လူထုႀကီး၏ မႀကံဳဖူးေသာ ေသြးစည္းမွုကို အားျပဳၿပီးလၽွင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဦးေအာင္ဆန္းသည္ ဘိလပ္သို႔သြား၍ ၁၉၄၆-ခု၊ ဒီဇင္ဘာလ (၂၀)ရက္ေန႔တြင္ လြတ္လပ္ေရးစာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ပါသည္။ ထိုသို႔ျမန္မာျပည္လြတ္လပ္ေရး အ႐ုဏ္ေရာင္ ထြက္ျပဴကာ ေတာင္ေပၚေျမျပန႔္သား ညီေတာ္ေနာင္ေတာ္မ်ားတို႔ အားပါးတရ ဝမ္းေျမာက္ၾက၍မဆုံးခင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းအမွဴးျပဳသည့္ ျပည္သူ႔ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ား ေရွးဝိပါက ကံတရားေၾကာင့္ သူတစ္ပါးတို႔၏ လက္နက္ျဖင့္ အသက္ခႏၶာေႂကြကာ တိုင္းျပည္ကိုမ်က္ႏွာလြဲၾက၍ ျပည္ထဲေရး စိတ္မေအးျဖစ္ေနၾကစဥ္ ေခါင္းေဆာင္ႀကီး သခင္ႏုသည္ လူထုကို ထိန္းအုပ္၍ လြတ္လပ္ေရးေရာင္ျခည္ မ်က္ျခည္ မျပတ္ရေအာင္ ေနာက္ထပ္၍ အစိုးရအဖြဲ႕ႀကီးကို ဖြဲ႕စည္းကာ ျမန္မာျပည္ကို အခ်ိန္မီ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခဲ့ပါသည္။ ထို႔ေနာက္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္းဦးႏုေခါင္းေဆာင္၍ ျပည္ေထာင္စု ကိုယ္စားလွယႀကီးမ်ား ဘိလပ္သို႔သြား၍ ၁၉၄၇-ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလ (၁၇)ရက္ေန႔တြင္ ``ႏုအက္တလီ´´စာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၿပီးလၽွင္ ၁၉၄၈-ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ (၄)ရက္၊ နံနက္ (၄)နာရီ၊ မိနစ္ (၂၀) အခ်ိန္တြင္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့ပါသည္။

ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးႏုသည္ မိမိစိတ္၌ နိုင္ငံႏွင့္ သာသနာ ေရႊေပၚျမတင္ ျဖစ္ေစခ်င္ေသာ ဆႏၵျပင္းျပလွသျဖင့္ ေကလာသေတာင္မွ ဥပုသ္ေဆာင္ဝင္၍ အျပန္ ၁၃၀၉-ခု၊ နတ္ေတာ္လဆန္း (၁) ရက္ေန႔တြင္ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ကို ခ်ီးေျမာက္ နိုင္ေသာ သိကၡာပုဒ္ႏွင့္ျပည့္စုံေသာ လူႀကီးမင္းမ်ားကို သူ၏အိမ္သို႔ ဖိတ္ေခၚေဆြးေႏြး၍ သာသနာေတာ္ႀကီးကို အစြမ္းကုန္ ခ်ီးေျမာက္နိုင္ရန္ ဗုဒၶသာသနာႏုဂၢဟအဖြဲ႕ႀကီးကို ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခဲ့ပါသည္။ ထိုအဖြဲ႕တြင္-

    ၁။ သူေဌးႀကီးဆာဦးသြင္ - ဥကၠ႒

    ၂။ ဘ႑ာေရးဝန္ႀကီးေဟာင္း ျမန္မာ့အလင္းဦးတင္ - ဒု-ဥကၠ႒

    ၃။ အျမတ္ေတာ္မင္းႀကီး ဦးစံသိန္း - အက်ိဳးေတာ္ေဆာင္

    ၄။ ကုန္သည္ႀကီး ဦးအုန္းခိုင္-  ေငြထိန္း

    ၅။ ေငြစာရင္းမင္းႀကီး ဦးဘခင္ - စာရင္းစစ္

    ၆။ ေက်ာင္းကုန္းၿမိဳ႕ စက္သူေဌး ဦးသာထက္ - အမႈေဆာင္

    ရ။ ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေရး ဝန္ႀကီးေဟာင္း ဟသၤာတသူေဌးဦးၿမ - အမႈေဆာင္

    ၈။ ကုန္သည္ႀကီး ဦးတင္ဘြား - အမႈေဆာင္ တို႔ ျဖစ္ၾကေလသည္။

အဖြဲ႕ ဖြဲ႕ၿပီးေနာက္ အဖြဲ႕တည္ရာ ေျမေနရာ ေရြးခ်ယ္ၾကရာ ပထမစဥ္းစားသည့္ အင္ယားကန္အလယ္ကၽြန္း၊ ဒုတိယစဥ္းစားသည့္ ကန္ေတာ္ႀကီးေစာင္းတို႔မွာ အသံတိတ္ဆိတ္ေသာ္လည္း အသြားအလာမလြယ္၊ အသြားအလာလြယ္ေသာ္လည္း ဆိတ္ၿငိမ္မွုမရွိပါ၊ လိုအပ္ေသာ အဂၤါမျပည့္၍ တတိယညႊန္ျပသည့္ ဦးဘထြန္းေျမကြက္ကို ႏွစ္သက္ၾကည္ျဖဴ အမ်ားသေဘာတူၾက၏။ ထိုတြင္ ဥကၠ႒ ဆာဦးသြင္က ထိုေျမကြက္ႏွင့္ တဆက္တည္းရွိေသာ မိမိအိမ္ေျမယာမွာ-

(၁) ၿမိဳ႕ႏွင့္မနီးမေဝးတည္ရွိျခင္း။ (၂) သြားလမ္းလာလမ္းတို႔ႏွင့္ ျပည့္စုံျခင္း။ (၃) အလြယ္တကူသြားေရာက္နိုင္ျခင္း။ (၄) ေန႔ညဉ့္အခါ လူသူမ်ားႏွင့္ ေရာႁပြန္းမႈမရွိျခင္း။ (၅) သူေတာ္ေကာင္းတို႔ တစ္ကိုယ္တည္း ကိန္းေအာင္းရန္ ေလ်ာ္ကန္ သင့္ျမတ္ျခင္း။ တည္းဟူေသာ အဂၤါငါးပါးႏွင့္ ျပည့္စုံသည့္အျပင္ ထိုေနရာသည္ အရိပ္ေရစမ္း စိမ္းလန္းစုံလင္သျဖင့္ သူေတာ္ ေကာင္းမ်ား တရားႏွလုံးသြင္း ေတာ္မူၾကပါက အာဝါသသပၸါယ အေထာက္အပံ့ရမည္ျဖစ္၍ လူႀကီးမင္းတို႔က သာသနာေရးအတြက္ အသုံးျပဳလိုၾကပါလၽွင္ မိမိက ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာ လွဴဒါန္းလိုပါေၾကာင္း ဖြင့္ဟေျပာဆိုရာ အမႈေဆာင္ လူႀကီးမင္းအားလုံးတို႔က ရႊင္ၿပံဳးႏုေမာ္ သာဓုေခၚ၍ သေဘာတူ လက္ခံခဲ့ၾကပါသည္။

သာသနာေတာ္ေစာင့္နတ္ ႏွိုးေဆာ္လတ္သကဲ့သို႔ ေလၽွာက္ပတ္ေသာ ေျမေနရာကို လြယ္ကူစြာ ရရွိၿပီးေနာက္ အေဆာက္အအုံမ်ား မေဆာက္လုပ္မီ ထိုေနရာ၏ အမည္ကို သာသနာေတာ္အတြက္ ေဆာင္ရြက္မည္ေန႔ရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ `သာသနာ့ရိပ္သာ´ဟု အမည္မွည့္ရန္ႏွင့္ ဘူမိဝိေသာဓန-အျပစ္ေဒါသသန႔္ရွင္းေအာင္ အႏၲရာယ္ကင္းပရိတ္ေတာ္မ်ား (၇)ရက္ (၇)လီ ရြတ္ဖတ္ပူေဇာ္ၾကရန္ ၁၉၄၈-ခုႏွစ္၊ နိုဝင္ဘာလ (၁၄)ရက္ ထိုေျမထက္ဝယ္ အစစြာ က်င္းပေသာ (၁၂) ႀကိမ္ေျမာက္ အမွုေဆာင္အစည္းအေဝး၌ ဆုံးျဖတ္အတည္ျပဳခဲ့ၾကသည့္အတိုင္း ၁၃၁၀-ျပည့္ႏွစ္ တန္ေဆာင္မုန္းလျပည့္ေက်ာ္ (၁)ရက္ေန႔မွစ၍ နံနက္ (၇)နာရီမွ (၈)နာရီအထိ အလွည့္က် ေန႔စဥ္ ေနျပည္ေတာ္ေလးျပင္မွအရွင္ဆရာေတာ္ ၁၀-ပါး ပင့္ဖိတ္၍ ပရိတ္ေတာ္ရြတ္ဖတ္ပူေဇာ္ပြဲ ဆင္ႏႊဲက်င္းပခဲ့ပါသည္။ ဥကၠ႒ႀကီးဆာဦးသြင္၊ နိုင္ငံေတာ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္းဦးႏု အမွူးျပဳသာ အမွုေဆာင္လူႀကီးမင္းမ်ား ပရိတ္တရားနာ ယူပူေဇာ္စဥ္ ရက္အတြင္းမွာပင္-

    ၁။ မဂၤလာ(ယာယီ)မ႑ပ္ေတာ္ႀကီး

    ၂။ စံေက်ာင္းေတာ္

    ၃။ ကမၼ႒ာနာစရိယ အႏုနာယက ေက်ာင္းေတာ္ (၄)ေဆာင္

    ၄။ ဆြမ္းစားေက်ာင္းေတာ္

စသည္တို႔အတြက္ ပႏၷက္ေတာ္မ်ားအသီးသီးခ်၍ သုံးလအားသစ္ ထိုႏွစ္က်င္းပမည့္ တိပိဋကဓရေရြးခ်ယ္ပြဲအမီ စတင္တည္ေထာင္ၾကလ်က္ ဘူမိဝိေသာဓန အႏၲရာယ္ကင္းပရိတ္ရြတ္ေတာ္ပြဲ ဆင္ႏႊဲက်င္းပသည့္ နဝတာလီ ရက္စုံစီျပည့္ေရာက္၊ ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္သည့္ တစ္ႏွစ္ေျမာက္ေသာ ရက္တို႔ကား အခ်ိန္းအခ်က္ျပဳထားသည့္ပမာ အံ့ဩဖြယ္ရာ ၾကဳံႀကိဳက္ တိုက္ဆိုင္လ်က္ ရွိခဲ့ပါသည္။ မဂၤလာမ႑ပ္ႀကီး စံေက်ာင္းေတာ္ စသည္တို႔ မဟာပထဝီမွ အစီစီေပါက္သကဲ့သို႔ အသုံးျပဳနိုင္ေလာက္ေသာ အေျခသို႔ ဆိုက္ေရာက္၍ ၁၃၁၀-ျပည္ႏွစ္၊ တပို႔တြဲလဆန္း (၆)ရက္ေန႔၌ အထက္ေဖာ္ျပပါ မဂၤလာမ႑ပ္ႀကီးဝယ္ အပါး (၁၀၀)ေက်ာ္ ပင့္သံဃာေတာ္တို႔ မ်က္ေမွာက္တြင္ နိုင္ငံေတာ္၏ အစစြာေသာ တိပိဋကဓရ ေရြးခ်ယ္ပြဲႀကီးကို ၿပီးေျမာက္ေအာင္ က်င္းပခဲ့ၾကပါသည္။

သာသနာ့ရိပ္သာ ဤေနရာ၌ အစကပင္ ရည္ရြယ္ေတာ္မူရင္းရွိသည့္အတိုင္း သူေဌးႀကီး ဆာဦးသြင္-သူေဌးကေတာ္ ေဒၚေဒၚသိန္းသိန္းႏွင့္ (သား) တရားလႊတ္ေတာ္ တရားဝန္ႀကီးေဟာင္း ဦးစန္းေမာင္ (သမီး) တရားဝန္ႀကီးေဟာင္းကေတာ္ ေဒၚခင္ခင္ႀကီးတို႔က သာသနမလဝိေသာဓနီသိမ္ေတာ္၊ ေမာ္ကြန္းတိုက္၊ ဖလ္ယဥ္ဓမၼာ႐ုံႀကီး၊ ဝိစိတၱ႐ုံကမၼ႒ာန္းေက်ာင္းတိုက္၊ ေရခ်ိဳးခန္း၊ ဝစၥကုဋီမ်ားကို ထပ္မံေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္းခဲ့ၾကပါသည္။ ေဇယ်ဝတီသၾကားစက္ သူေဌးက ဦးႏုအား လွဴဒါန္းေသာ ေငြျဖင့္ ပိဋကတ္တိုက္ႏွင့္ အသုံးအေဆာင္တို႔ကိုလည္းေကာင္း ကမၼ႒ာန္းေက်ာင္းေဆာင္တို႔အနက္ အခန္းေပါင္း (၁၀)ခန္းစီ တြဲလ်က္ အလယ္ခ်က္၌ စၾကၤ ံပါေသာ (၁၆၀၀၀)ေက်ာ္တန္ ကမၼ႒ာန္းေက်ာင္းတိုက္ ႏွစ္ေဆာင္တို႔ကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ ကုန္ေစ်းတန္း သူေဌး ဟသၤာတဦးျမႏွင့္ ေဒၚေဒၚပုတို႔ကလည္းေကာင္း၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဆင္းဒဝစ္လမ္း၊ ကုန္သည္ႀကီး ဦးခ်စ္ေမာင္+ေဒၚသန္းျမင့္ သားသမီးေျမးတစ္စုတို႔ကလည္းေကာင္း၊ အသီးသီးတစ္ေဆာင္စီ ဒါယကာခံၾက၏။ ထို႔အျပင္ (၈)ခန္းတြဲ အမ်ိဳးသမီးေယာဂီေဆာင္ တိုက္တန္းလ်ား ၁၀-ခန္းတြဲ အုတ္ဂူဝိုင္းႀကီး၊ ၁၀-ခန္းတြဲ တိုက္တန္းလ်ား၊ ကမၼ႒ာန္းေက်ာင္းမ်ားအျပင္ နိုင္ငံျခားသားမ်ား တရားအားထုတ္ရန္ ကမၼ႒ာန္းတိုက္ စသည္တို႔ကိုလည္း ဟသၤာတဦးျမႏွင့္ သားမ်ားကုမၸဏီ၊ ဦးဆင္+ေဒၚေဌး ကုမၸဏီ၊ ဦးဘိုးၿငိမ္းကုမၸဏီ၊ ခ်ပ္သင္းသူေဌး ဦးဘတင္+ေဒၚေဒၚသိန္းစေသာ ဗုဒၶဘာသာႏြယ္ဝင္ သူေတာ္စင္ အေပါင္းတို႔က ေကာင္းမႈဒါယကာ ခံခဲ့ၾကပါသည္။

ပရိယတ္ ပဋိပတ္ႏွစ္ရပ္ေသာ သာသနာေတာ္ကို အစြမ္းကုန္ခ်ီးေျမာက္ရန္ဟု ရည္သန္လ်က္ အရင္းခံၾကသျဖင့္ ပဋိပတၱိသာသနာေတာ္အတြက္ ကမၼ႒ာနာစရိယ နာယကဆရာေတာ္ သီတင္းသုံးရန္ မဂၤလာစံေက်ာင္းေတာ္၊ အႏုနာယကေက်ာင္းေဆာင္မ်ား တည္ထားေဆာက္လုပ္ၿပီးလတ္ေသာ္ ဥကၠ႒ႀကီး ဆာဦးသြင္ကိုယ္တိုင္ စစ္ကိုင္းသို႔ ေရာက္ရွိၿပီး ရိုေသစြာပင့္ဖိတ္ ကာ တရားနာယူ စူးစမ္းေထာက္လွမ္းၿပီးေနာက္ ႏွစ္သက္ဝမ္းေျမာက္လွသျဖင့္ စစ္ကိုင္းမွ အျပန္ ရန္ကုန္သို႔အေရာက္ နိုင္ငံေတာ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးႏုအား အေၾကာင္းအက်ိဳးေျပာျပပင့္ေဆာင္ရန္ အႀကံေပးခ်က္အရ ၁၃၁၁-ခု၊ တန္ေဆာင္မုန္းလျပည့္တြင္ ဦးႏုကိုယ္တိုင္ ရိုေသစြာသြားေရာက္ ေလၽွာက္ထား၍ ေရႊဘိုနယ္ ဆိပ္ခြန္ရြာ ကမၼ႒ာနာစရိယအေက်ာ္ မဟာစည္ဆရာေတာ္ကို ေရွ႕ေဖာ္ျပပါ သာသနာ့ရိပ္သာ မဂၤလာစံေက်ာင္းသို႔ ေလေၾကာင္းမွ ပင့္ေဆာင္ၿပီးလၽွင္ ပဋိပတၱိသာသနာေတာ္ကို အစြမ္းရွိသမၽွ ျပဳစုေတာ္မူပါရန္ ေတာင္းပန္စကားေလၽွာက္ထားၾက၍ ဗုဒၶသာသနာႏုဂၢဟအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ႀကီးက ပင့္၍ တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္လ်က္ အဘက္ဘက္မွ လိုေလေသးမရွိေအာင္ ေထာက္ပံ့ လွဴဒါန္းခဲ့ၾကပါသည္။

ထိုမွစ၍ မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရားလည္း တပည့္လက္သားမ်ားႏွင့္တကြ သာသနာ့ရိပ္သာဝယ္ သီတင္းသုံးေနထိုင္ရန္ ခတ္မဆိတ္သည္းခံကာ ၁၃၁၁-ခုႏွစ္၊ နတ္ေတာ္လျပည့္ေန႔မွအစျပဳ၍ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာမွ လာလာသမၽွ ေယာဂီအေပါင္းတို႔အား ေန႔ညမအား တရားဓမၼေဟာၾကားျပသကာ ပဋိပတၱိ သာသနာေတာ္ကို ျပဳခဲ့ပါသည္။ တစ္ဖန္ ဗုဒၶသာသနာႏုဂၢဟအဖြဲ႕ဝင္လူႀကီးမ်ား သေဘာတူတိုင္ပင္ၾက၍ ၁၃၁၃-ခု၊ ဝါဆိုလဆန္း ၁၀-ေန႔တြင္

    ၁။ သတိုးသီရိ သုဓမၼဆာဦးသြင္ (ပထမ-ဥကၠ႒)

    ၂။ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးႏု (ဒုတိယ-ဥကၠ႒)

    ၃။ မဟာသီရိသုဓမၼ ဟသၤာတသူေဌးဦးၿမ (ဒုတိယ-ဥကၠ႒)

အစရွိေသာ ေယာဂီေထာက္ပံ့ေရး အဖြဲ႕ခြဲကို တိုးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္းကာ ကမၼ႒ာနာစရိယနာယကဆရာေတာ္ အႏုနာယကဆရာေတာ္ႏွင့္ ျပည္တြင္း ျပည္ပရဟန္းရွင္လူတို႔အား စားေသာက္ေနေရး က်န္းမာေရးတို႔ကို လိုေလေသးမရွိေအာင္ တာဝန္ယူျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ခဲ့ရာ၊ ယေန႔အထိ ေယာဂီမ်ား သိန္းခ်ီ တိုးပြားလာ႐ုံမက ကမၼ႒ာနာစရိယမ်ား, ဓမၼကထိကမ်ားကိုလည္း ေမြးထုတ္နိုင္ခဲ့၍ ကမၼ႒ာန္းဌာနေပါင္း ျမန္မာျပည္ (၄၈၀) ဌာန၊ ထိုင္းနိုင္ငံ (၃)ဌာန၊ သီရိလကၤာ (၂၂)ဌာန၊ အဂၤလန္ (၂)ဌာန၊ အေမရိက (၁၁) ဌာန၊  ဩစေၾတးလ် (၁)ဌာန၊ မေလးရွား (၃) ဌာနရွိသည့္တိုင္ ပဋိပတၱိသာသနာစည္ပင္ ျပန႔္ပြားျခင္းသို႔ ေရာက္ခဲ့ပါသတည္း။ ဆ႒သဂၤါယနာတင္ေသာအခါ၌လည္း ဩသာနေသာဓက ဆ႒သဂႌတိပုစၧက တာဝန္မ်ားကို ေျပာင္ေျမာက္စြာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။ ယင္းသို႔ဆ႒သဂၤ ီတိပုစၧက ပဋိပတၱိစံျပဂုဏ္တို႔ႏွင့္ ျပည့္စုံေသာ မဟာစည္ဆရာေတာ္အား ၁၃၁၃-ခုႏွစ္၊ ျပည္ေထာင္စု လြတ္လပ္ေရး ေန႔တြင္ အစိုးရမင္းမ်ားက အဂၢမဟာပ႑ိတဘြဲ႕တံဆိပ္ေတာ္ကို ခပ္ႏွိပ္လွဴဒါန္းခဲ့ပါသည္။ ထို႔ျပင္ နိုင္ငံျခား တိုင္းျပည္မ်ားသို႔လည္း ႂကြသြား၍ သာသနာ ျပဳေတာ္မူခဲ့ပါသည္။

ဤသို႔ မဟာစည္ဆရာေတာ္ဘုရား တရားျပသလာခဲ့ရာ (၁၃၁၁ မွ ၁၃၄၄)ခုႏွစ္အထိ အႏွစ္ (၃၀)ေက်ာ္ၾကာ၍ ၁၃၄၄-ခုႏွစ္ ဒုတိယဝါဆိုလဆုတ္ (၁၀)ရက္ေန႔က ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး စံလြန္ေတာ္မူခဲ့ၿပီး ဆက္လက္၍ ၁၃၄၄-ခုႏွစ္၌ပင္ ဩဝါဒါစရိယဆရာေတာ္ ဦးသုဇာတ ပ်ံလြန္ေတာ္မူျပန္ပါသည္။ ၎ေနာက္ ၁၃၄၄-ခုႏွစ္မွ ၁၃၅၁-ခုႏွစ္အထိ ဩဝါဒါစရိယ အရွင္ပ႑ိတာဘိဝံသသည္ (၇)ႏွစ္ေက်ာ္ ပဋိပတၱိသာသနာေတာ္ကို ဆက္လက္ျပဳစုေတာ္မူ၍ ၁၃၅၂-ခုႏွစ္ ၁။ ဩဝါဒါစရိယ ပုသိမ္ သဒၶမၼသီတဂူဆရာေတာ္။ ၂။ ဩဝါဒါစရိယ ခ်မ္းျမေအာင္စည္ဆရာေတာ္ဘဒၵႏၲသံဝရ၊ ၃။ ဩဝါဒါစရိယ ေရႊေရးေဆာင္ဆရာေတာ္ အရွင္ပညာသာမိ၊ ေရဦးဆရာေတာ္ အရွင္ပညာသိပၸ၊ တို႔သည္ နာယက(၁၀)ပါး အဖြဲ႕ႏွင့္အတူ ရိပ္သာႀကီး၏ တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ေနၾကဆဲျဖစ္ပါသည္။

ဗုဒၶသာသနာႏုဂၢဟအဖြဲ႕မွ ဥကၠ႒မ်ားမွာလည္း-

    ၁။ သတိုးသီရိသုဓမၼဆာဦးသြင္ (၁၉၇၄ မွ ၁၉၆၃)

    ၂။ ခ်ပ္သင္း ဦးဘတင္ (၁၉၆၃ မွ ၁၉၇၂)

    ၃။ ျမန္ေအာင္ ဦးတင္ (၁၉၇၂)

    ၄။ ဦးခ်စ္ေဖ (၁၉၇၂ မွ ၁၉၇၃)

    ၅။ စည္သူဦးညီပု (၁၉၇၄ မွ ၁၉၇၆)

    ၆။ ဦးပြင့္ေကာင္း (၁၉၇၆ မွ ၁၉၉၃)

    ရ။ ဦးလွႀကိဳင္ (၁၉၉၃ မွ ၁၉၉၉)

    ၈။ ဦးတင္ဝမ္ (၁၉၉၉ မွ ၂၀၀၇)

    ၉။ ဦးဝင္းထိန္ (၂၀၀၇ မွ ၂၀၁၃)

  ၁၀။ ေဒါက္တာဦးတင့္စိုးလင္း (၂၀၁၄ မွ ယေန႔အထိ)

ေဒါက္တာဦးတင့္စိုးလင္း -(ဥကၠ႒)၊ ဦးေသာ္ဇင္ (ဒု-ဥကၠ႒-၁)၊ ေဒါက္တာဦးစုိးထုိက္ေအာင္ (ဒု-ဥကၠ႒-၂)၊ ဦးစံထူး (အတြင္းေရးမွဴး)၊ ဦးတင္၀င္း(တြဲဖက္-အတြင္းေရးမွဴး)၊ ေဒါက္တာဦးျမင့္ေဆြ (ဘ႑ာေရးမွဴး) စသည္တို႔ႏွင့္အတူ ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိေနၾကပါသည္။ ထို႔ျပင္ မဟာစည္သာသနာ့ရိပ္သာ၌ ေယာဂီမ်ားအားေထာက္ပံ့ရန္ ဟိေတသီအဖြဲ႕၊ အမ်ိဳးသမီးေယာဂီေစာင့္ေရွာက္ေရး အဖြဲ႕တို႔ကို တိုးတက္ဖြဲ႕စည္းကာ သိုက္သိုက္ဝန္းဝန္း ပဋိပတၱိသာသနာေတာ္ႀကီး ျပန႔္ပြားေရးကို ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိရာ ရိပ္သာအက်ယ္ ေၿမ (၂၁)ဧက၊ အေဆာက္အအုံေပါင္း (၁၀၀)နီးပါး တရားအားထုတ္ခဲ့ေသာ ျပည္တြင္းျပည္ပ ေယာဂီေပါင္း (၅၆) သိန္းေက်ာ္အထိ တိုးတက္လာခဲ့ပါသည္။

သာသနာေတာ္အတြက္ ဘူမိနက္သန္မွန္လွေသာ ဤမဟာစည္သာသနာ့ရိပ္သာႀကီးကို ကမာၻမွျဖစ္ေစ၊ ျမန္မာမွျဖစ္ေစ၊ မည္သူမဆို လာေရာက္တရားအားထုတ္နိုင္သည့္အျပင္ အဘက္ဘက္မွ ျပည့္စုံေသာ အလုံးစုံေသာ မဟာစည္သာသနာ့ ရိပ္သာမ်ား၏ ဗဟိုပင္မ ဩဝါဒါစရိယအဖြဲ႕၊ နာယကအဖြဲ႕၊ ဓမၼကထိကအဖြဲ႕ခ်ဳပ္၊ ဗုဒၶသာသနာႏုဂၢဟအဖြဲ႕ခ်ဳပ္၊ ဟိေတသီအဖြဲ႕၊ အမ်ိဳးသမီးေယာဂီေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႕တို႔၏ တည္ရာ ကမၻာေက်ာ္ရိပ္သာႀကီး တစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပလိုက္ရပါသတည္း ......။